45550 – آناتومی بدن – کلیه ها

45550 – آناتومی بدن – کلیه ها

کلیه‌ها (Kidneys) یکی از اندام‌های حیاتی بدن هستند که نقش اساسی در تنظیم تعادل مایعات، دفع مواد زائد و حفظ هموستاز شیمیایی بدن ایفا می‌کنند. در کودکان، کلیه‌ها به دلیل رشد و تکامل بدن ویژگی‌های خاصی دارند. در ادامه، به‌صورت جامع و با جزئیات، آناتومی کلیه‌ها، ساختار، عملکرد، ویژگی‌ها در کودکان، مشکلات شایع و نکات مرتبط توضیح داده می‌شود.

تعریف و نقش کلیه‌ها

کلیه‌ها دو اندام لوبیایی‌شکل هستند که در قسمت خلفی حفره شکمی (Retroperitoneal Space) در دو طرف ستون فقرات، زیر دنده‌ها قرار دارند. نقش‌های اصلی کلیه‌ها عبارت‌اند از:

• تصفیه خون: دفع مواد زائد (مانند اوره و کراتینین) و سموم از طریق تولید ادرار.
• تنظیم تعادل مایعات و الکترولیت‌ها: حفظ سطح مناسب آب، سدیم (Na+Na^+Na+)، پتاسیم (K+K^+K+)، کلسیم (Ca2+Ca^{2+}Ca2+) و دیگر یون‌ها.
• تنظیم فشار خون: از طریق سیستم رنین-آنژیوتانسین-آلدوسترون (RAAS).
• تولید هورمون‌ها: مانند اریتروپویتین (برای تولید گلبول‌های قرمز) و کلسیتریول (شکل فعال ویتامین D برای تنظیم کلسیم).
• تنظیم pH خون: دفع یون‌های هیدروژن (H+H^+H+) و بازجذب بی‌کربنات (HCO3−HCO_3^-HCO3−​).

موقعیت و اندازه کلیه‌ها

• موقعیت: کلیه‌ها در ناحیه کمری (Lumbar Region) در سطح مهره‌های T12 تا L3 قرار دارند. کلیه راست به دلیل وجود کبد کمی پایین‌تر از کلیه چپ است.
• اندازه در بزرگسالان: طول حدود 10-12 سانتی‌متر، عرض 5-7 سانتی‌متر، ضخامت 2.5-3 سانتی‌متر و وزن حدود 120-170 گرم.
• اندازه در کودکان: اندازه کلیه‌ها با سن تغییر می‌کند:
  • در نوزادان: طول حدود 4.5-5 سانتی‌متر.
  • در کودکان 5 ساله: طول حدود 7-8 سانتی‌متر.
  • در نوجوانان: نزدیک به اندازه بزرگسالان (10-12 سانتی‌متر).