45560 – آناتومی بدن – معده

45560 – آناتومی بدن – معده

معده (Stomach) یکی از اندام‌های کلیدی سیستم گوارش است که نقش مهمی در هضم اولیه غذا، ذخیره موقت آن و آماده‌سازی مواد غذایی برای جذب در روده‌ها ایفا می‌کند. در کودکان، معده به دلیل رشد و تکامل بدن ویژگی‌های خاصی دارد. در ادامه، به‌صورت جامع و با جزئیات، آناتومی معده، ساختار، عملکرد، ویژگی‌ها در کودکان، مشکلات شایع و نکات مرتبط توضیح داده می‌شود.

1. تعریف و نقش معده

معده یک اندام عضلانی توخالی و کیسه‌مانند است که در قسمت فوقانی حفره شکمی، زیر دیافراگم قرار دارد. نقش‌های اصلی معده عبارت‌اند از:

• ذخیره موقت غذا: معده می‌تواند غذا را برای چند ساعت نگه دارد تا هضم اولیه انجام شود.
• هضم شیمیایی: ترشح اسید هیدروکلریک ($HCl$) و آنزیم‌هایی مانند پپسین برای تجزیه پروتئین‌ها.
• هضم مکانیکی: انقباضات عضلانی معده غذا را با شیره گوارشی مخلوط کرده و به صورت کایم (Chyme) درمی‌آورد.
• کنترل ورود غذا به روده: معده از طریق اسفنکتر پیلوریک (Pyloric Sphincter) مقدار کمی از کایم را به روده کوچک (دوازدهه) منتقل می‌کند.
• جذب محدود: جذب برخی مواد مانند آب، الکل و برخی داروها.

2. موقعیت و اندازه معده

• موقعیت: معده در ناحیه فوقانی چپ حفره شکمی (Epigastric و Left Hypochondriac Regions) قرار دارد. قسمت اعظم آن زیر دنده‌های چپ و پشت کبد است.
• اندازه در بزرگسالان: معده به شکل حرف J است، طول آن حدود 25-30 سانتی‌متر و ظرفیت آن در حالت پر حدود 1.5-2 لیتر است (در حالت خالی حدود 50 میلی‌لیتر).
• اندازه در کودکان: اندازه و ظرفیت معده با سن تغییر می‌کند:
  • در نوزادان: ظرفیت حدود 30-50 میلی‌لیتر (تقریباً به اندازه یک تخم‌مرغ).
  • در کودکان 1 ساله: ظرفیت حدود 200-300 میلی‌لیتر.
  • در کودکان 10 ساله: ظرفیت حدود 750-1000 میلی‌لیتر.
  • در نوجوانان: نزدیک به ظرفیت بزرگسالان (1.5-2 لیتر).

3. ساختار آناتومیک معده

بخش‌های اصلی معده:

معده از چهار ناحیه اصلی تشکیل شده است:

1. کاردیا (Cardia): ناحیه نزدیک به محل اتصال مری به معده، دارای اسفنکتر تحتانی مری (Lower Esophageal Sphincter – LES) که از برگشت غذا به مری جلوگیری می‌کند.
2. فوندوس (Fundus): قسمت بالایی و گنبدی‌شکل معده که اغلب با هوا یا گاز پر می‌شود.
3. بدنه (Body): بخش اصلی و بزرگ معده که محل ذخیره و هضم اولیه غذا است.
4. پیلوروس (Pylorus): ناحیه پایینی که به دوازدهه (Duodenum) متصل می‌شود و دارای اسفنکتر پیلوریک است که جریان غذا به روده را تنظیم می‌کند.

انحناها:

• انحنای کوچک (Lesser Curvature): لبه داخلی و کوتاه‌تر معده که به کبد از طریق رباط هپاتوگاستریک (Hepatogastric Ligament) متصل است.
• انحنای بزرگ (Greater Curvature): لبه خارجی و بلندتر معده که به طحال و روده بزرگ از طریق رباط‌های گاستросپلنیک (Gastrosplenic) و گاستрокولیک (Gastrocolic) متصل است.سایت های معتبر پزشکی نیز به آن افزوده خواهد شد. در صورت هر گونه مغایرت با منابع علمی لطفا این مجموعه را آگاهی دهید.