46020 – آناتومی بدن – کلیه ها

46020 – آناتومی بدن – کلیه ها

کلیه‌ها (Kidneys) یکی از اعضای حیاتی بدن انسان هستند که در سیستم ادراری نقش کلیدی ایفا می‌کنند. آنها مسئول فیلتراسیون خون، تنظیم تعادل مایعات و الکترولیت‌ها، و دفع مواد زائد از طریق ادرار هستند. در ادامه، به طور جامع و با جزییات به آناتومی، ساختار، عملکرد، و اهمیت بالینی کلیه‌ها می‌پردازیم.

آناتومی کلی کلیه‌ها

کلیه‌ها دو عضو لوبیایی‌شکل هستند که در حفره شکمی-لگنی (Retroperitoneal Space) قرار دارند. ویژگی‌های کلی آن‌ها عبارتند از:

• موقعیت: در دو طرف ستون فقرات، در سطح مهره‌های T12 تا L3، در فضای خلفی صفاق (Retroperitoneal). کلیه راست به دلیل وجود کبد کمی پایین‌تر از کلیه چپ قرار دارد.
• اندازه: طول حدود 10-12 سانتی‌متر، عرض 5-7 سانتی‌متر، ضخامت 2-3 سانتی‌متر، و وزن حدود 120-150 گرم در بزرگسالان.
• رنگ و شکل: قهوه‌ای مایل به قرمز، با سطح صاف و شکل لوبیایی.
• پوشش‌ها:
  • کپسول کلیوی (Renal Capsule): لایه نازک فیبری که کلیه را احاطه کرده و از آن محافظت می‌کند.
  • چربی اطراف کلیوی (Perirenal Fat): لایه چربی که به عنوان ضربه‌گیر عمل می‌کند.
  • فاشیای کلیوی (Renal Fascia): لایه‌ای که کلیه و چربی اطراف آن را در جای خود ثابت نگه می‌دارد.

ساختار داخلی کلیه

کلیه‌ها از دو ناحیه اصلی تشکیل شده‌اند:

1. قشر کلیه (Renal Cortex):
   • لایه خارجی کلیه، که حاوی ساختارهای فیلترکننده (نفرون‌ها) است.
   • رنگ روشن‌تر نسبت به بخش‌های داخلی.
2. مغز کلیه (Renal Medulla):
   • لایه داخلی که شامل هرم‌های کلیوی (Renal Pyramids) است.
   • ادرار از طریق این هرم‌ها به سمت لگنچه کلیوی هدایت می‌شود.

ساختارهای کلیدی داخلی:

• هرم‌های کلیوی (Renal Pyramids): ساختارهای مخروطی در مغز کلیه که لوله‌های جمع‌کننده ادرار را در خود جای داده‌اند.
• ستون‌های کلیوی (Renal Columns): بافت قشری که بین هرم‌های کلیوی قرار دارد.
• لگنچه کلیوی (Renal Pelvis): قیف‌مانند، محل جمع‌آوری ادرار از هرم‌ها و انتقال آن به حالب (Ureter).
• کالیس‌ها (Calyces): لوله‌های کوچکی که ادرار را از هرم‌های کلیوی به لگنچه کلیوی هدایت می‌کنند (شامل کالیس‌های کوچک و بزرگ).