46040 – آناتومی بدون – اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک

46040 – آناتومی بدون – اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک

نگاهی دقیق‌تر به آناتومی اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک بیندازیم. این دو بخش اصلی سیستم عصبی خودمختار (Autonomic Nervous System – ANS) هستند که عملکردهای غیرارادی بدن را تنظیم می‌کنند.

سیستم عصبی خودمختار (ANS):

• کنترل عملکردهای غیرارادی بدن مانند ضربان قلب، هضم، تنفس، تعریق و غیره.
• شامل دو بخش اصلی است: سمپاتیک و پاراسمپاتیک.

1. سیستم عصبی سمپاتیک (Sympathetic Nervous System):

• عملکرد اصلی: آماده‌سازی بدن برای واکنش در شرایط استرس‌زا یا خطرناک (“جنگ یا گریز” – Fight or Flight).
• محل خروج اعصاب: اعصاب سمپاتیک از نخاع سینه‌ای (Thoracic) و کمری (Lumbar) خارج می‌شوند (T1 تا L2).
• گانگلیون‌ها: گانگلیون‌های سمپاتیک نزدیک به نخاع قرار دارند و زنجیره سمپاتیک (Sympathetic Chain) را تشکیل می‌دهند.
• انتقال‌دهنده عصبی اصلی: نورآدرنالین (Norepinephrine) یا نوراپینفرین (Norepinephrine).
• اثرات اصلی:
• افزایش ضربان قلب و فشار خون
• گشاد شدن مردمک چشم (Midriasis)
• کاهش فعالیت گوارشی
• افزایش تعریق
• گشاد شدن راه‌های هوایی (Bronchodilation)
• تحریک ترشح آدرنالین از غدد فوق کلیوی

2. سیستم عصبی پاراسمپاتیک (Parasympathetic Nervous System):

• عملکرد اصلی: حفظ فعالیت‌های عادی بدن در شرایط استراحت (“استراحت و هضم” – Rest and Digest).
• محل خروج اعصاب: اعصاب پاراسمپاتیک از مغز (از طریق اعصاب جمجمه‌ای) و بخش خاجی (Sacral) نخاع خارج می‌شوند (S2 تا S4).
• اعصاب جمجمه‌ای مهم:
• عصب واگ (Vagus Nerve – X): مهم‌ترین عصب پاراسمپاتیک که بیشتر اندام‌های داخلی را عصب‌دهی می‌کند.
• اعصاب دیگر: عصب اکولوموتور (Oculomotor – III)، عصب صورتی (Facial – VII)، عصب زبانی حلقی (Glossopharyngeal – IX).
• گانگلیون‌ها: گانگلیون‌های پاراسمپاتیک نزدیک یا در داخل اندام‌های هدف قرار دارند.
• انتقال‌دهنده عصبی اصلی: استیل‌کولین (Acetylcholine).
• اثرات اصلی:
• کاهش ضربان قلب و فشار خون
• تنگ شدن مردمک چشم (Miosis)
• افزایش فعالیت گوارشی (تحریک ترشح آنزیم‌ها و حرکات روده)
• کاهش تعریق
• تنگ شدن راه‌های هوایی (Bronchoconstriction)
• تحریک ترشح بزاق

مقایسه سیستم سمپاتیک و پاراسمپاتیک:

سیستم عصبی سمپاتیک و پاراسمپاتیک دو بخش مهم سیستم عصبی خودمختار هستند که با اثرات متضاد، تعادل و هومئوستاز بدن را حفظ می‌کنند. سیستم سمپاتیک بدن را برای شرایط استرس‌زا آماده می‌کند، در حالی که سیستم پاراسمپاتیک فعالیت‌های عادی و استراحت را تنظیم می‌کند.ن مجموعه را آگاهی دهید.